Figura retoryczna Paraprosdokian wynalazek śmiechu

Życie Jest jak pudełko czekoladek, szkoda, że je wszystkie zjadłem

Paraprosdokian jest to figura retoryczna. Polega ona na stworzeniu zdania, które składa sie z dwóch części. Pierwsza część jest prosta i przewidywalna. Druga część zdania wywraca przekaz pierwszej część o 180 stopni tworząc w ten sposób humorystyczny efekt. Wielu komików, satyryków, mówców z niej korzysta chociaż nawet nie wiedzą jak ten mechanizm się nazywa. Niektóre wyrażenia Paraprosdokiana nie tylko zmieniają znaczenie wcześniejszego zdania, ale też nadają całości podwójnego znaczenia..

Jeśli więc chcesz uzyskać następujące efekty jak:
  • Zaskakujące zakończenie zdania, które wywołuje śmiech u widza
  • Zaskakujące zakończenie zdania, które sprawi, że widz przemyśli ponownie pierwszą część sentencji.
W mowa humorystycznych jest to bardzo potężne narzędzie.

Geneza słowa Paraprosdokian

Słowo "Paraprosdokian" wywodzi się od połączenia greckich słów jak παρά(przeciwko) i słowa προσδοκία (oczekiwaniom). Słowo Paraprosdokian można przetłumaczyć na sformułowanie "przeciwko-oczekiwaniom".

Kanadyjski entomolog Bill Casselman zaznacza, że słowo "paraprosdokian" nie pada w żadnej wczesnej literaturze greckiej, czy angielskiej.

Casselman podkreśla, że słowo zostało wynalezione w XX wieku do określenia mechanizmu komediowego. Słowo pojawiło się na papierze w 1891 r. w humorystycznym artykule magazynu Punch.

Przykłady angielskie

Kolorem czerwonym zaznaczyłem najważniejszy mechanizm tego sformułowania, czyli drugą część, która wywraca pierwsze stwierdzenie.

  • "I've had a perfectly wonderful evening, but this wasn't it." —Groucho Marx
  • "On the other hand, you have different fingers."—”Steven Wright
  • "I sleep eight hours a day and at least ten at night." —Bill Hicks
  • "If I am reading this graph correctly --- I'd be very surprised."—Stephen Colbert
  • "If I could just say a few words --- I'd be a better public speaker." —Homer Simpson

Przykłady po polsku

Nie trudno stworzyć polskie humorystyczne sformułowania. Oto przykłady po polsku.

  • Niektórzy ludzie słyszą głosy, niektórzy widzą niewidzialnych ludzi. Inni nie mają wyobraźni.
  • Jeśli ludzie mają uczyć się na błędach to dlaczego mają więcej niż jedno dziecko?
  • Byłem niezdecydowany, a teraz nie jestem pewien.
  • Zawsze pożyczaj pieniądze od pesymisty --- On się spodziewa, że ich nie oddasz.
  • Głosy w mojej głowie nie są prawdziwe, ale mają dobre pomysły.

Z mojej galerii mów mam też takie frazy.

  • Mówią, że życie jest tabliczka czekolady, szkoda, że je wszystkie zjadłem

Paraprosdokian jest najpotężniejszy, gdy jedno słowo zmienia sens całego zdania. Widownia myśli, że skończyłeś swoją myśl, po czym po elemencie pauzy przykuwasz ich do krzeseł nowym słowem.

Element pauzy jest tutaj istotny bez niej możesz spalić cały mechanizm. Ciężko jest stworzyć zdania, których sens zmienia się pod wpływem jednego słowa. Czasami będziesz potrzebował ich więcej, ale im szybciej jesteś w stanie powiedzieć zaskakujący element i im bardziej publiczność myśli, że skończyłeś mówić, tym lepiej.

Zmiana intonacji głosu też jest ważna. Oto przykłady:

  • W poprzedniej pracy byliśmy dla siebie jak rodzina --- z mafii.
  • Nikt nie przeżył --- tego co ja.
Możesz też spojrzeć na to z innej strony twoje sformułowanie, może rosnąć i rosnąć w swoim absurdzie. Widz wie, że na końcu zostanie wywrócony, ale wie jak i to już go rozmiesza.
  • Chciałby wyjechać do jakiegoś ekskluzywnego , estetycznego, wyrafinowanego miejsca i tam patrzeć godzinami --- na swój telefon.
  • Muszę obsługiwać się sam. Bo do ostatniej dziewczyny wysłałem tyle romantycznych sms - ów i tak bardzo chciałem udowodnić jaknormalny jestem,że się nie udało.
Jest możliwe tworzenie wielu Paraprosdokian-ów na raz.
  • Wszystko mnie dręczy, drażni i denerwuje --- a zwłaszcza --- mój sąsiad z góry ---i jego słabe wi-fi--- nie mogę ściągać pornografii.
Zapamiętaj więc tą technikę słowną. Do zobaczenia
Cezary Walenciuk
Nazywam się Cezary Walenciuk. Pracuję w Warszawie przy różnych projektach webowych i mobilnych. Moim marzeniem jest pomaganie innym osobom, które zaczynają swoją przygodę z programowaniem. Jeśli chcesz mi pomóc użyj któregoś z przycisków na dole bądź dodaj komentarz.

blog comments powered by Disqus